Ryby akwariowe dla początkujących i zaawansowanych – przegląd

Planując akwarium, na samym początku warto zastanowić się, czy chcesz podziwiać kolorową rafę koralową, czy raczej fascynują Cię mieszkańcy jezior i rzek. To podstawowy wybór między akwarium morskim a słodkowodnym. W zależności od decyzji, będziesz potrzebować innego wyposażenia technicznego, odpowiednio przygotowanej wody i dobranych do niej gatunków ryb. Ryby słodkowodne i morskie różnią się znacząco pod względem fizjologii i sposobu, w jaki ich organizm współdziała ze środowiskiem.

Zasolenie wody morskiej powoduje, że z ciała ryby stale odprowadzana jest woda. Aby to zrekompensować, ryba morska musi pić. Nadmiar soli jest następnie wydalany głównie przez skrzela i jelita – organizm ryby nieustannie go odfiltrowuje.

Ryby słodkowodne natomiast pobierają niezbędne sole z otaczającej je wody i wydalają nadmiar płynów, aby nie uległy obrzękowi. Mówiąc w uproszczeniu: ryba morska musi pozbywać się soli, a mieszkaniec rzeki czy jeziora musi ją przyswajać.

Istnieją ponadto gatunki ryb, które w naturze żyją w ujściach rzek lub w swoim cyklu życiowym przemieszczają się między morzem a wodami słodkimi. Takie zwierzęta hoduje się w akwarium z wodą słonawą (brackiczną), w którym zasolenie utrzymuje się na poziomie pośrednim między wodą słodką a morską.

Niestety nie da się jednoznacznie wskazać „najlepszej” czy idealnej ryby akwariowej – to, które gatunki sprawdzą się najlepiej, zależy przede wszystkim od parametrów Twojego akwarium. Oprócz omówionego wyżej wyboru typu zbiornika, znaczenie mają takie czynniki jak wielkość akwarium, Twoje oczekiwania co do różnorodności gatunkowej czy estetyki, którą chcesz uzyskać, na przykład poprzez roślinność. Również jakość, a konkretnie twardość dostępnej wody z kranu, może mieć decydujące znaczenie.

Nie bez znaczenia jest też Twoje doświadczenie jako akwarysty – to ono w dużej mierze decyduje o tym, jaka ryba najlepiej pasuje do Twojego konkretnego zbiornika.

Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z hodowlą ryb, warto skupić się na gatunkach, które stawiają mniejsze wymagania. Nie oznacza to oczywiście, że możesz się nimi mniej zajmować! Chodzi raczej o ryby o mocnym zdrowiu, które wybaczą drobne błędy, jakie początkującym łatwo popełnić przy ustawianiu i pielęgnacji akwarium.

Popularne ryby akwariowe dla początkujących to na przykład:

• Neonki (np. neon czerwony)
• Gupiki
• Kiryskowate (kirysek panda, zbrojnik)
• Black Molly
• Gurami
• Molinezje (platki)
• Różne gatunki pielęgnic

Wiele z tych słodkowodnych ryb dla początkujących pojawia się również w rankingu najpopularniejszych ryb akwariowych ze względu na ich szerokie rozpowszechnienie. Oto najpopularniejsze ryby ozdobne:

• Neonka Innesa (Paracheirodon innesi): Te niewielkie rybki z Ameryki Południowej należy hodować w ławicach liczących co najmniej dziesięć osobników. Dzięki opalizującym barwom są prawdziwą ozdobą przy przyciemnionym oświetleniu. Przebywają głównie w środkowej strefie pływania i osiągają maksymalnie cztery centymetry długości. Neonki nadają się już do zbiorników od 60 litrów, ale ze względu na życie w dużych ławicach lepiej sprawdzą się akwaria o pojemności 100 litrów i więcej.

• Gupik (Poecilia reticulata): Ten elegancki, niewielki gatunek pochodzi z Karaibów i zachwyca wdziękiem oraz kolorową łuską. Zwykle pływa w górnej części zbiornika. Gupiki również należy hodować w niewielkiej grupie. Uwaga: te ryby są żyworodne i mogą się błyskawicznie rozmnażać. Aby temu zapobiec, warto hodować osobniki jednej płci lub zadbać o wyraźną przewagę samców.

• Molinezja dalmatyńska (Poecilia sphenops var. dalmatian): Ta efektowna, czarno-biała ryba z Ameryki Środkowej osiąga do 12 centymetrów długości. Akwarium powinno mieć pojemność co najmniej 100 litrów. Również w tym przypadku potrzebna jest niewielka grupa, w której samce powinny być w przewadze.

• Kiryskowate (Corydoras sp.): Przebywają głównie w dolnej części zbiornika i osiągają do ośmiu centymetrów. Istnieje wiele gatunków różniących się wymaganiami hodowlanymi, na przykład co do zalecanej wielkości ławicy. Niemal wszystkie gatunki kirysków chętnie grzebią w podłożu i potrzebują drobnego żwirku lub piasku.

• Skalar (Pterophyllum sp.): Te ryby z dorzecza Amazonki wyróżniają się trójkątną, żaglowatą sylwetką. Osiągając do 25 centymetrów wysokości, potrzebują dużo przestrzeni (zbiornik od 250 litrów). Uwaga: mniejsze ryby, takie jak neonki, mogą stać się ich ofiarą.

• Danio pręgowany (Danio rerio): Ta ryba, osiągająca maksymalnie pięć centymetrów, uchodzi za łatwą w hodowli i zgodną. Ponieważ jest bardzo ruchliwa, akwarium powinno być podłużne. Przebywa w środkowej i górnej strefie pływania.

• Pielęgnice (Cichlidae): Występują w ogromnej różnorodności gatunkowej. Przedstawiciele takie jak pielęgnice z jeziora Malawi (do 20 cm) z Afryki Wschodniej czy małe pielęgniczki, jak pielęgniczka motylkowa z Ameryki Południowej, stawiają odpowiednio różne wymagania hodowlane. Zarówno duże, jak i małe – w dolnej i środkowej strefie zbiornika słodkowodnego są prawdziwą ozdobą. Szczególnie południowoamerykańskie pielęgniczki dobrze współżyją z ławicą neonek.

• Bojownik syjamski (Betta splendens): Ta okazała ryba słodkowodna, osiągająca do siedmiu centymetrów, ograniczenie znosi towarzystwo innych ryb, a już na pewno nie toleruje osobników tej samej płci. Ze względu na terytorialne zachowanie najlepiej hodować go samotnie. Zmniejsza to stres i sprzyja długiemu, zdrowemu życiu.

Akwarium towarzyskie to zbiornik, w którym współżyją różne gatunki ryb. Jeśli rozważasz taki wariant, oprócz odpowiedniej wielkości zbiornika powinieneś zadbać o to, aby wszystkie parametry środowiska odpowiadały wymaganiom każdego z hodowanych gatunków. Dotyczy to takich wartości jak temperatura wody, pH i twardość wody, a także pokarmu, oświetlenia, roślinności oraz podłoża i wystroju zbiornika. Dobrym pomysłem jest dobór gatunków, które w naturze zamieszkują to samo środowisko, ale przebywają na różnych głębokościach. Dzięki temu rzadziej wchodzą sobie w drogę. Oczywiste jest również, że drapieżników nie można łączyć z ich potencjalnymi ofiarami, a bardzo małych ryb z dużymi – wszystko, co zmieści się w pysku, zostanie zjedzone.

Jeśli chodzi o gęstość obsady, obowiązuje orientacyjna zasada: na każdy centymetr ryby potrzebny jest 1 litr wody. Oznacza to, że w akwarium o pojemności 60 litrów można trzymać na przykład 15 neonek (które mogą osiągnąć do 4 cm). Przy rybach ławicowych limit obsady wyczerpuje się więc bardzo szybko.

Ponadto gatunki muszą być wobec siebie zgodne. Oznacza to z jednej strony, że nie mogą się wzajemnie ścigać i zjadać, a z drugiej – że ich zachowania i temperament muszą ze sobą harmonizować. Bardziej ruchliwe gatunki mogą powodować ogromny stres u spokojnych ryb, a ryby o wyraźnym zachowaniu terytorialnym również wprowadzają niepokój w zbiorniku.

Sprawdzone kombinacje gatunków, które dobrze współżyją w akwariach słodkowodnych:

• Tęczanki diamentowe z razbora klinową i krewetkami słodkowodnymi
• Gurami karłowate z razbora klinową i krewetkami słodkowodnymi
• Gurami z brzankami i piskorzowatymi
• Pielęgnice południowoamerykańskie z neonkami i kiryskowatymi
• Molinezje z kiryskowatymi
• Gupiki z molinezjami (platkami)

W większych zbiornikach o długości powyżej 120 centymetrów zamiast kirysków można zastosować zbrojniki. Ten gatunek sumów koniecznie potrzebuje miękkiego drewna (np. korzeni torfowych) do ogryzania.

W akwarium morskim dobrze współżyją na przykład papugoryby lub garbikowate z rybami klaunami, skrzydlicami, pokolcami i igliczniowatymi. Krewetki morskie i babkowate (jako samotniki) nadają się do wspólnej strefy dennej.

Przy doborze ryb ważne jest, aby nie łączyć drapieżników z bezbronniejszymi rybami spokojnymi. Ryby spokojne to gatunki, które nie polują na inne ryby.

Ryby takie jak rozdymkowate czy żałobniczki znane są z obgryzania płetw innych ryb. Takich gatunków w żadnym wypadku nie należy umieszczać w jednym zbiorniku z welonami czy innymi rybami o dużych płetwach. Ryby o agresywnym zachowaniu terytorialnym również mogą stanowić zagrożenie dla innych mieszkańców akwarium.

Oczywiście, z omówionych wcześniej powodów, nie wolno umieszczać ryb słodkowodnych w akwarium morskim i odwrotnie. „Mieszana obsada” jest zasadniczo niemożliwa.